Enerji Yöneticisi Sınavı Konuları ve Çalışma Rehberi (2026 Güncel)

ETKB Enerji Yöneticisi Sınavı Rehberi

T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından duyurulan merkezi sertifikalandırma sınavı, Enerji Yöneticisi (EY) dahil olmak üzere birkaç farklı sınav türünü kapsıyor. Duyuruya göre sınav 25 Nisan 2026 Cumartesi günü Ankara[1]’da yapılacak; EY oturumu 14:15’te başlayacak ve 15:30’da bitecek (75 dakika). [2] Bu rehber, Bakanlığın yayınladığı sınav kılavuzu ve ilgili resmi mevzuat temel alınarak hazırlandı; üzerine de sahadaki “sınav gerçekliği”ni (hangi konu nasıl sorulur, hangi hesaplar puan kazandırır, nerede hata yapılır) ekleyerek sizi yarıda bırakmayan bir yol haritasına dönüştürüldü. [2]

Kılavuza göre EY sınavı 50 sorudan oluşuyor, değerlendirme 100 puan üzerinden yapılıyor ve en az 70 puan alanlar başarılı sayılıyor; ayrıca “yanlışlar doğruları götürmez” (negatif puanlama yok).

Sınavın resmi çerçevesi

Sınav duyurusunda EY için ücretin KDV dahil 1300 TL olduğu, ön başvurunun EVESES üzerinden alındığı ve ücret ödeme / sınav giriş belgesi süreçlerinin ayrıca tanımlandığı belirtiliyor. [2] Aynı duyuruda EY sınav takvimi şu şekilde verilmiş: ön başvuru 27 Mart 2026–05 Nisan 2026, ücret ödeme 06 Nisan 2026–16 Nisan 2026 (23:59’a kadar), sınav giriş belgesi alma 20 Nisan 2026–25 Nisan 2026. [2]

Sınav günü kuralları açısından iki kritik madde var:
Birincisi, sınav 14:15’te başlıyor ama 14:00’ten sonra adaylar sınav binasına alınmıyor. [2] İkincisi, yanınızda T.C. kimlik kartı veya geçerli pasaport olmadan sınava giremiyorsunuz. [2]

Hesap makinesi konusu da resmî olarak net: Sınavda basit, dört işlem yapan hesap makinesi serbest; ancak “exe, run vb. hafızalı tuşları olan hesap makineleri yasak.” [3]

Kılavuz ayrıca sınav sonuç ve itiraz çerçevesini de belirtiyor: Sonuçlar sınavdan sonra 7 gün içinde Bakanlık duyurularında ilan ediliyor ve bu ilan “tebliğ hükmünde” kabul ediliyor; sorulara itiraz sınavı takip eden 3 iş günü, sonuca itiraz ise sonuç ilanını takip eden 10 iş günü içinde dilekçe ile yapılıyor.

Konu dağılımı ve puan stratejisi

Kılavuza göre EY sınavında konu ağırlıkları genel olarak şöyle dağılıyor: Mevzuat ve Politika %15–20, Enerji Yönetimi ve Ekonomik Analiz %15–20, Isı-Mekanik %30–40, Elektrik %25–30. Bu dağılım aslında size “çalışma önceliği”ni fısıldıyor: Isı-mekanik ve elektrik toplamda büyük bir alan kaplıyor; mevzuat/politika ise yüzde olarak daha küçük görünse bile ezber yükü nedeniyle çalışma süresinde daha fazla pay ister.

Sınav tekniği açısından rahatlatan bir bilgi var: Her sorunun tek doğru cevabı bulunuyor; bir soruda birden fazla işaretleme yaparsanız yanlış sayılıyor; fakat yanlış cevaplar doğru cevapları etkilemiyor (negatif yok). Bu yüzden strateji şu: Zor soruda 2 dakikayı yakıyorsanız, “inatlaşma” yerine işaret koyup geçmek yerine soru işaretleyip sonra dönmek daha iyi bir puan yatırımı oluyor. (Bu kısım mevzuat ezber sorularında özellikle işe yarar.)

Ayrıca sınavda kalem seti adaylara dağıtılıyor; yanınızda her türlü kesici-delici alet, not, kitap, kalem vb. dokümanlar ve çok sayıda kişisel eşya yasak. [3] Bu yüzden “sınav çantası” minimal olmalı: kimlik + giriş belgesi + saat (duyuruda saat ve elektronik aksesuarlarla ilgili sınırlamalar var) + basit hesap makinesi + su. [2]

Mevzuat ve politika bölümünü “ezberden sisteme” çevirme

Bu bölüm, adayların çoğu için “en sıkıcı ama en kritik” alan. Çünkü EY sınavı; enerji yöneticiliği, etüt-proje ve benzeri süreçlerin dayandığı yasal/kurumsal çerçevenin bir çıktısı. Duyuruda da sınavın, 27/10/2011 tarihli “Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik” ve ilgili usul–esaslar kapsamında yürütüldüğü özellikle belirtiliyor. [2]

Enerji verimliliği mevzuatının omurgası

EZBERİN “çivisi” burada: 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu 18/04/2007 tarihinde kabul edilmiş ve 02/05/2007 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanmış. [4] Bu tarih, özellikle “kanunun yayınlanma tarihi” şeklinde direkt sorulabilen tipik bir ezber noktasıdır. [4]

Kanundan sonra en çok çalışan yönetmeliklerden biri, yukarıda adı geçen 2011 tarihli yönetmeliktir. Bu yönetmelik; enerji yöneticisi görevlendirme, enerji yönetimi faaliyetleri, etüt/proje, destekler, ölçme-doğrulama ve bildirim yükümlülükleri gibi EY’nin günlük işini “madde madde” tanımlar. [5]

Kim enerji yöneticisi bulundurmak zorunda?

Yönetmelik, enerji yöneticisi görevlendirme yükümlülüğünü tüketim ve/veya bina büyüklüğü eşikleriyle tarif ediyor. Özet eşikler şu şekilde:
Endüstriyel işletmeler için yıllık toplam enerji tüketimi 1000 TEP ve üzeri olanlar; ticari/hizmet binaları için toplam inşaat alanı en az 20.000 m² veya yıllık toplam enerji tüketimi 500 TEP ve üzeri olanlar; kamu binaları için toplam inşaat alanı 10.000 m²’den büyük veya yıllık toplam enerji tüketimi 250 TEP ve üzeri olanlar enerji yöneticisi görevlendirmekle yükümlü. [6]

Ayrıca aynı hüküm “enerji yöneticisi”nin nasıl görevlendirileceğine dair önemli bir ayrım koyar: Endüstriyel işletmeler için enerji yöneticisi, o işletmeye özel olacak şekilde görevlendirilir; kamu/ticari-hizmet binaları için ise bir kişi, en fazla 3 binaya enerji yöneticisi olarak hizmet verebilir. [7]

Enerji yöneticisinin sorumlulukları sorulunca neye bakacağız?

Sınavın güzel tarafı şu: “enerji yöneticisinin sorumlulukları” çoğu zaman yorumlanarak da çözülebilir. Ama yorum yapabilmek için yönetmeliğin “Enerji yönetimi” başlığı altındaki faaliyetleri bilmek gerekir.

Yönetmelikte enerji yönetimi kapsamında örneğin şu faaliyetler sayılıyor: enerji politikası oluşturulması ve organizasyonda rol/sorumlulukların tanımlanması; tüketim alışkanlıklarını iyileştirecek prosedürler ve eğitimler; enerji tüketen sistem/süreç/ekipmanlarda tadilat ve iyileştirmeler; etüt yapılması ve proje hazırlanması/uygulanması; ekipman verimliliklerinin izlenmesi ve bakım/kalibrasyonların zamanında yapılması; enerji tüketimi ve maliyetlerin izlenmesi ve raporlanması; sayaç/ölçüm cihazlarının temini ve kalibrasyonu; özgül enerji tüketimi ve enerji yoğunluğunu izleme; enerji kompozisyonu/alternatif yakıt olanaklarını araştırma; enerji arz kesintisi halinde alternatif plan hazırlama; ayrıca enerji kullanımı ve enerji yönetimi çalışmalarına ilişkin yıllık bilgileri her yıl Mart sonuna kadar Bakanlığa gönderme. [8]

Bu listeyi “ezber” gibi okumak yerine şöyle kodlayın:

Politika → Ölç → İyileştir → Raporla → Kurumsallaştır.

Soruların büyük kısmı bu beşli akışa oturuyor.

Etüt zorunluluğu kimde, ne sıklıkla?

Etüt soruları genelde “kim, ne zaman, hangi aralıkla” formatına gelir. Yönetmelik, zorunlu etüt yükümlülüğünü yıllık toplam tüketim eşikleriyle tanımlar ve periyodunu da verir.

Özetle: Yıllık toplam enerji tüketimi 1000 TEP ve üzeri olan endüstriyel işletmeler, elektrik üretim tesisleri ve belirli büyüklükteki binalar etüt yaptırmak zorundadır; endüstriyel işletmeler ve elektrik üretim tesisleri için etüt periyodu 4 yılda bir, binalar için ise 7 yılda bir olarak verilir. [9]

Güncel teşvikler: VAP kelimesini duyunca panik yok

Verimlilik Artırıcı Proje (VAP) destekleri, mevzuat/politika bölümünün “güncel teşvik” tarafında sık yoklanan bir başlık. Burada sınav genelde “destek oranı kaçtır, temel koşullar neler, süreçte hangi belgelere bakılır” gibi sorar.

ETKB’nin yayımladığı uygulama usul ve esaslarına göre VAP başvurusu için örneğin: EVDES’e üyelik, enerji yöneticisi yükümlülüklerinin sağlanmış olması, bilgi verme yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve TS EN ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi belgesine sahip olunması gibi koşullar sıralanır. [10] Başvurusu uygun bulunan projelerde destek oranı, proje bedelinin en fazla %30’u olacak şekilde formüle edilir ve ayrıca “başvuru yılında belirlenen azami destek miktarı”nı aşamaz. [11]

Bu başlıkta “sınav sorusu seviyesi” şudur: Proje yönetiminden çok, kriter–oran–üst limit mantığını yakalamak.

TEP hesapları ve ekonomik analiz

Burası, doğru çalışılırsa “puan toplayan” bölümdür; çünkü soru kökü net olur, formül net olur ve hesap hatası yapmazsanız iş biter.

TEP nedir, nasıl hızlı hesaplanır?

Yönetmelik tanımlarında TEP: Ton Eşdeğer Petrol olarak geçer. [12] Uluslararası enerji istatistiklerinde ise 1 toe (TEP), konvansiyon gereği yaklaşık 41.868 GJ enerjiye eşdeğer kabul edilir. [13] Aynı dönüşüm, kabaca 1 toe = 11.63 MWh (yani 11.630 kWh) ilişkisini verir. [13]

Sınav pratiğinde (ve çoğu kurum içi raporlama pratiğinde) size iki farklı soru tipi gelir:

Birincisi: “Katsayı verilmiştir, çarp–böl.” Bu tipte genelde alt ısıl değerler ve dönüşüm katsayıları soru kökünde gelir (sizin işiniz sadece birimlere dikkat ederek hesap yapmak).

İkincisi: “Genel dönüşümle sanity check yap.” Burada 1 toe = 11.63 MWh ilişkisi, özellikle elektrik için hızlı kontrol sağlar. Örnek bir kontrol:
1000 kWh = 1 MWh olduğuna göre, 1 MWh ≈ 1 / 11.63 = 0.086 toe. [13]
Bu tür bir kısa yol, sınav heyecanında “0.86 mıydı 0.086 mıydı?” gibi bir ondalık kaymasını yakalar.

Basit geri ödeme süresi

Enerji verimliliği projelerinde en çok sorulan ekonomik analiz metriklerinden biri basit geri ödeme süresidir. “Basit” versiyonda mantık şudur: ilk yatırım maliyetini, yıllık parasal tasarrufa bölersiniz; çıkan değer yıl cinsinden geri ödeme süresidir. [14]

Örnek (tam sınav kıvamı):
Yatırım = 600.000 TL, yıllık net fayda = 200.000 TL ⇒ geri ödeme = 600.000 / 200.000 = 3 yıl. [14]

Burada “net fayda” kelimesini bilinçli kullanın: Eğer soru bakım maliyeti gibi bir gideri veriyorsa, yıllık tasarruftan düşmeniz gerekir. [14]

NBD/NPV mantığı (Net Bugünkü Değer)

NBD soruları adaylara ilk anda “uzaydan gelmiş” gibi görünür; ama aslında tek yaptığı şey zaman değerini hesaba katmaktır. NPV tanımı: Gelecekteki net nakit akışlarını bugüne indirger (iskonto eder), bunların toplamından yatırımı çıkarır. [15]

İskonto (bugünkü değer) hesabının temel yapı taşı “iskonto faktörü”dür: bir tutarın n dönem sonraki bugünkü değeri için kullanılan temel form (1 + r)⁻ⁿ şeklindedir. [16]

Sınavda çoğu zaman tablo veya katsayılar verilir; size düşen şey genelde şudur:
“Her yılın nakit akışı × o yılın iskonto faktörü” yapıp toplamak, sonra yatırımı düşmek. [17]
Hesap makinesi burada gerçek anlamda “hayat kurtarır”. (Evet, biz de bu yüzden tekrar edeceğiz: hesap makinesini unutmayın.) [3]

Isı-mekanik tarafı: kazan verimi, TS 825, soğutma, pompa-fan

Kılavuzdaki dağılıma göre Isı-Mekanik, EY sınavında %30–40 gibi ciddi bir ağırlığa sahip. Bu yüzden “ben elektrikçiyim, mekanik beni boğar” kaygısını rafa kaldırıp şu yaklaşımı almak daha doğru: Isı-mekanikte sorular çoğu zaman kavramsal değil, sayısal ve “net formüllü” gelir.

Kazan verimi: direkt ve endirekt yöntem

Kazan verimi en klasik biçimde “yararlı ısı çıkışı / yakıt enerji girişi” oranı olarak tanımlanır. [18] Bu, “direkt yöntem” mantığıdır: Yakıtın sağladığı enerji ile buhar/sıcak suya geçen enerjiyi karşılaştırırsınız. [19]

“Endirekt yöntem” (ısı kayıpları yöntemi) ise sınavda daha da pratik olabilir: Kazandaki ölçülebilir kayıpları toplar ve 100’den çıkararak verimi bulursunuz. [20] Bu yöntemle ilgili sorular, gerçekten de çoğu zaman “toplama-çıkarma” seviyesindedir: baca gazı kaybı + yüzey kaybı + diğer kayıplar… toplamı 100’den çıkarın.

TS 825: bina kabuğu ve U-değeri mantığı

TS 825 başlığı, özellikle yüzey ısı kaybı / U-değeri / iklim bölgesi gibi temel kavramlarla sorulur. [21] Resmî eğitim/doküman içeriklerinde yeni binalarda TS 825’e uygun ısı yalıtımı ve “ısı yalıtımı projesi” zorunluluğu vurgulanır; ayrıca binanın yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacının TS 825 sınır değerinin altında olması gerektiği belirtilir. [21]

Sınavda yüzey ısı kaybı hesabında en çok kullanılan omurga fikir de şudur: Isı akışı, U-değeri ve iç–dış sıcaklık farkı ile ilişkilidir (TS 825 metinlerinde “q = U (Ti − Td)” formu yer alır). [22] Soruda U, alan ve sıcaklık farkı verildiğinde, sizden genelde birimlere dikkat ederek ısı kaybını bulmanız beklenir.

Soğutma çevrimi ve COP: garanti puanların modern versiyonu

Temel buhar sıkıştırmalı soğutma çevrimindeki ana elemanlar (kompresör, kondenser, genleşme elemanı, evaporatör) neredeyse her mühendislik eğitiminde karşınıza çıkar; EY sınavında ise genelde COP ve enerji tüketimi üzerinden sorulur.

COP’nin tanımı basit: Soğutma sisteminin yararlı soğutması / kompresörün harcadığı güç oranı. [23] COP yükselirse aynı soğutma yükü için tüketim düşer (ya da aynı tüketimle daha fazla soğutma sağlanır). [23]

Chiller sorularında bir diğer klasik, su tarafındaki ısı hesabıdır: Q = m · c · ΔT. [24] Su için özgül ısı (c) değeri çoğu kaynakta yaklaşık 4184 J/(kg·K) olarak verilir. [25] Sınavda çoğu zaman c zaten verilir ya da 4.18 kJ/kgK kabulü ile ilerlersiniz; sizden beklenen doğru birim ve doğru çarpma sırasıdır. [26]

Pompa ve fanlar: seri-paralel ve “küpkural” (affinity laws)

Pompa/fan soruları iki yerden gelir:
Birincisi seri–paralel bağlama mantığı ve işletme noktası yorumları.
İkincisi enerji verimliliği: Devir düşürmenin güce etkisi.

Devir–debi–basma yüksekliği–güç ilişkisini veren affinity laws (benzerlik yasaları) tipik olarak şöyle özetlenir: debi devirle orantılı; basma yüksekliği (basınç) devrin karesiyle; güç ise devrin küpüyle orantılıdır. [27] Bu yüzden VFD/VSD ile hız biraz düşürüldüğünde, güç tüketiminde “şaşırtıcı” düşüşler görülebilir.

Elektrik tarafı: güç faktörü, motorlar, VFD, aydınlatma

Elektrik tarafı EY sınavında %25–30 ağırlıkta. “Mekanikçiyim, elektriğe uzak kaldım” diyenler için iyi haber: Buradaki soruların önemli bir kısmı temel kavram + tek adım hesap şeklinde gelir.

Güç üçgeni ve güç faktörü

Güç faktörü (PF), en basit tanımıyla aktif güç (kW) / görünür güç (kVA) oranıdır. [28] Bu yüzden sınavda sık gördüğünüz ilişki şudur: kVA = V × A (tek faz için temel form), PF ise kW/kVA olarak bulunur. [29]

Reaktif güç, manyetik alanların kurulması gibi nedenlerle sistemde “gidip gelen” güç bileşenidir; işe dönüşmez ama özellikle endüktif yüklerin (motor/trafo) çalışması için gereklidir. [30] Sınav soruları genelde şu içgörüye dayanır: Reaktif güç arttıkça aynı kW’ı taşımak için akım artar; akım artışı da hat kayıplarını yükseltir. [31]

Harmonikler: tanım ve etkiler

Harmonikler, temel frekansın (50/60 Hz) tam katları olan akım/gerilim bileşenleridir. [32] Pratik etkileri sorulursa genelde “ısınma, kayıplar, ekipman stresleri ve güç kalitesi problemleri” gibi sonuçlara gider. [32]

Elektrik motorları: IE ve EFF sınıfları

Modern sınıflandırmada IEC’nin IE kodları şu mantıktadır: IE1 (standart) < IE2 (yüksek) < IE3 (premium) < IE4 (super premium). [33] Bu yüzden “IE3 mü daha verimli IE1 mi?” sorusunda cevap, sınıf numarası büyüdükçe verimin arttığı yönündedir. [33]

Daha eski “EFF1–EFF3” şemasında ise EFF1 en verimli sınıftır, EFF3 en düşük verim seviyesidir. [34] Sınavda her iki terminolojiye de denk gelebileceğiniz için, bu “yön bilgisi” (hangisi daha verimli) ezberlenmesi gereken pratik bir noktadır.

VFD/VSD: ne işe yarar, enerji verimliliğine katkısı nerede?

VFD (Variable Frequency Drive), AC motor hızını kontrol etmek için motora verilen frekansı ve gerilimi ayarlayan bir sürücüdür. [35] Enerji verimliliği katkısı özellikle fan–pompa gibi değişken tork uygulamalarında büyüktür; çünkü hız düşürünce güç tüketimi küp ilişkisiyle azalır. [36]

Aydınlatma: verimlilik, lümen/W ve otomasyon

Aydınlatmada verimlilik iki yerden gelir:
Birincisi kaynak verimi (lümen/W), ikincisi kontrol/otomasyon.

IEA’nın özetlediği tipik değerlere göre halojen lambalar yaklaşık 20 lm/W civarındayken CFL’ler yaklaşık 50 lm/W seviyesine çıkabilir; güncel LED’ler ortalamada ~100 lm/W seviyelerinde ve bazı premium/profesyonel LED’ler daha da yukarıda olabilir. [37]

Kontroller ise sınav sorularında “kolay puan”dır: Örneğin ENERGY STAR[38], doluluk sensörlerinin aydınlatma maliyetlerinde %15–30 arası tasarruf sağlayabildiğini belirtiyor (uygulama alanına bağlı olarak). [39] Ayrıca otomatik kapama, dimleme, günışığına göre kısma gibi kontrol stratejileri enerji tasarrufuna hizmet eder. [40]

Sınav pratiğinde çıkan soru tipleri genelde şunlardır: “LED mi floresan mı daha verimli?”, “hangi otomasyon uygulaması enerji tüketimini düşürür?”, “doluluk sensörü nerede daha mantıklıdır?” — yani teknik ama gündelik mantıkla çözülebilen sorular. [41]

[1] [31] https://en.wikipedia.org/wiki/Power_factor

https://en.wikipedia.org/wiki/Power_factor

[2] [3] [5] https://enerji.gov.tr/duyuru-detay?id=30608

https://enerji.gov.tr/duyuru-detay?id=30608

[4] enerjiverimliligi.enerji.gov.tr

https://enerjiverimliligi.enerji.gov.tr/template/dist/pdf/EnerjiKanun.pdf

[6] [7] [8] [9] [12] [38] enerjiverimliligi.enerji.gov.tr

https://enerjiverimliligi.enerji.gov.tr/template/dist/pdf/06377d56-b7e2-4985-8875-e910e1a7db29.pdf

[10] [11] https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/EVCED/tr/EnerjiVerimlili%C4%9Fi/Destekler/dokumanlar/VAP_Destekleri/Verimlilik_Artirici_Proje_%28VAP%29_Destek_Programi_Hakkinda_Uygulama_Usul_Esaslari.pdf

https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/EVCED/tr/EnerjiVerimlili%C4%9Fi/Destekler/dokumanlar/VAP_Destekleri/Verimlilik_Artirici_Proje_%28VAP%29_Destek_Programi_Hakkinda_Uygulama_Usul_Esaslari.pdf

[13] https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/energy-2026

https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/energy-2026